Jan Nuckowski

Zdjęcie z Plant Krakowskich, koło sadzawki
z wodotryskiem, który wieczorem był podświetlany,
a kolor według jakiegoś algorytmu ulegał
cyklicznej zmianie. No szał! Miejsce spacerów,
które odbywały się pod opieką mamy.
To był też czas stopniowego poznawania
układu urbanistycznego miasta wraz z jego
najwspanialszymi zabytkami.

Zazdroszczę tym, którzy pamiętają szczegółowo swoje dzieciństwo i potrafią o nim barwnie z detalami opowiadać. Nie jest mi to dane. Oczywiście coś tam pamiętam, jednak jest tego relatywnie niewiele, na dodatek chaotyczne. Zupełnie nie wiem co i dlaczego zadecydowało o tym, które momenty pamiętam, dlaczego te, a nie inne mego już dość długiego życia. Chyba w 4 lub piątej klasie podstawówki zacząłem deklarować, że kiedyś będę architektem. Skąd mi się to wzięło? W rodzinie nikt nie był architektem, ani nie miał jakiegokolwiek z nią związku. Być może wpływ miał fakt, że mój tata robił co roku szopkę krakowską, którą wystawiał na dorocznym konkursie organizowanym przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Sam zresztą wciągnąłem się w tą, skądinąd wspaniałą tradycję kultury Krakowa. Szopki robiłem przez lata, aż do drugiego roku studiów. Wstyd się przyznać, ale wówczas wydawało mi się, że nie wypada gdybym ja, przyszły artysta-twórca, zajmował się tak niepoważnym zajęciem. No tak wstyd. Żałuję, że nie udało mi się zarazić tą wspaniałą tradycją moich dzieci i moich wnuków. Miałem w tych dokonaniach pewien zaskakujący sukces. Otóż, ostatni klezmer Galicji, Leopold Kozłowski, pianista, kompozytor, dyrygent Zespołu Pieśni i Tańca Krakowskiego Okręgu Wojskowego, niezwykle zasłużony dla kultury polskiej, ale zwłaszcza żydowskiej, w jednej z podróży do ówczesnych Chin, kupił moją szopkę, którą przekazał w prezencie przywódcy Mao Tse-Tungowi.

Projektowanie grafiki opakowań sprawiało mi zawsze wielką satysfakcję. Nie było to zajęcie bezstresowe. Czasy słusznie minione były wyzwaniem dla wszystkich z nas. Kiepskie technologie, materiały, uwarunkowania polityczne itd. Nie do wiary, ale te ostatnie odgrywały istotną rolę nawet w dziedzinie projektowania grafiki. Pierwszy projekt z tego zakresu, już dla firmy, nie jako zadanie na studiach, wykonałem w roku 1969, jeszcze jako student.
Nie pamiętam tematu. Było to zlecenie z Miraculum, w tamtych czasach jednego z potentatów w produkcji kosmetyków. Nie poszło gładko. Pani odpowiedzialna w Miraculum za współpracę z plastykami, zrobiła mi taką korektę, jakiej nie zaznałem ze strony profesora w akademii. W pierwszym odruchu miałem zamiar obrazić się, i odstąpić od zlecenia. Jak to? Za chwilę kończę studia, będę dyplomowanym projektantem, a moja praca ma mankamenty! Jednak perspektywa zarobku dla mej studenckiej kieszeni była tak silnym argumentem, że pokonawszy obrazę i wprowadzając oczekiwane zmiany do projektu doprowadziłem stopniowo do konsensusu i przyjęcia poprawionej wersji. Tak zaczęła się moja, ponad dwudziestoletnia współpraca z Miraculum. Aż do momentu konfliktu i kolejnej korekty i odrzucenia mojego projektu, projektanta jednak już z jakimś dorobkiem przez funkcjonariuszkę fabryczną. Tego już nie darowałem
i z utajonym bólem skończyłem współpracę.

W czasach słusznie minionych powszechny brak wszystkiego, był nie tylko dotkliwy, ale też w pewnych przypadkach kuriozalny. Chcąc dziecku uprzyjemnić życie, kupowało się przykładowo wyrób czekoladopodobny. Ja nie konfabuluję, nie zmyślam i nie przerysowuję. Kupowało się coś co starszym przypominało tabliczkę czekolady, a gdyby nie smak, dalece odbiegało od pierwowzoru. Poza tym, u tych konsumentów, którzy wykazują swoistą wrażliwość na wygląd produktu jadalnego, wątpliwość budził lekki biały nalot tego kuriozum. O smaku nie wspomnę. Zresztą, co tu dużo mówić, wiele otaczających nas artefaktów mogło nosić z powodzeniem ten sufiks - podobny. Były produkty ubraniopodobne, meblopodobne, itp. Niestety mieliśmy także pod wieloma względami życiopodobne losy. Było też tak z zabawkami. Stąd jeden przykład zabawki, którą zrobiłem dla Mai i Mateusza, dwójki moich dzieci. Cały czas mam przekonanie, że na wspomniany sufiks nie zasługują!

Do tytułu należałoby dodać - warsztat pracy, metody i procedury tamtych lat.
Projekt nadal powstaje według znanego państwu schematu który przypominam w jego siedmiu zasadniczych punktach.

Proces projektowy - schemat
» definiowanie problemu projektowego
» gromadzenie danych
» analiza
» synteza
» koncepcja projektowa
» przygotowanie dokumentacji
» przekazywanie dokumentacji
Wszystkie wymagają od nas pełnego intelektualnego zaangażowania. Dotyczy to oczywiście również dwóch ostatnich punktów tego schematu, choć wydawać się może, że to etapy czysto techniczne. Osobiście uważam, że właśnie one decydują o pomyślności projektu o tym czy koncepcja zostanie zrozumiana i zaakceptowana.
Na pierwszy rzut oka, może się wydawać, że nic w tej mierze przez ostatnie 50-60 lat – nic się nie zmieniło. Tylko na pierwszy rzut oka. Jednak zmieniło się i to bardzo, zwłaszcza gdy rozważymy dwa ostatnie etapy projektowania. Upraszczając, wizualizacja myśli projektowej, to kreowanie kształtów z użyciem barw, oraz stosowanie tekstów z doborem odpowiedniego liternictwa. To oczywiście bardzo duże uproszczenie! By to się mogło ziścić, niezbędny jest specjalistyczny warsztat.
Początkowo słowo to oznaczało miejsce pracy rzemieślnika. Z czasem interpretację poszerzono o umiejętności i narzędzia pracy. Jak ten nasz warsztat wygląda obecnie, wiecie Państwo doskonale.
Obecnie dzięki komputerowi, różnorodnym programom, drukarce itp. wykonanie kilku wersji projektu jest możliwe w relatywnie krótkim czasie. Oczywiście zależy to od stopnia komplikacji problemu projektowego. Porównując dwie epoki, tę minioną i obecną nie jest łatwo. Efekty wydawać się mogą podobne, jednak tempo wykonania kilku koncepcji, które można porównać by je poddać weryfikacji, niewy-
obrażalnie ten czas skróciło. Jest to w mojej ocenie nieoceniona korzyść.